แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 ม.2 หน่วยที่ 1 เรื่อง ระบบย่อยอาหารของสัตว์

แผนการจัดการเรียนรู้

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์                                                   ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง ระบบร่างกายมนุษย์และสัตว์ (1)                      เวลาเรียน 14 ชั่วโมง แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง ระบบย่อยอาหารของสัตว์                        เวลาเรียน 1 คาบ สอนวันที่                                                                              เวลา

 

1.สาระสำคัญ

          ระบบย่อยอาหาร เป็นระบบที่เกี่ยวข้องกับการย่อยอาหาร ซึ่งระบบย่อยอาหารของสัตว์ ประกอบด้วย อวัยวะหลายชนิดที่ทำงานอย่างเป็นระบบ

สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิต

มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าที่ของระบบต่าง ๆ                     ของสิ่งมีชีวิตที่ทำงานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนำ            ความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิตของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต

สาระที่ 8 ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา                 รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและ              ตรวจสอบได้ภายใต้ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลานั้น ๆ เข้าใจว่าวิทยาศาสตร์                  เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน

ตัวชี้วัด

ว 1.1 ม.2/1     อธิบายโครงสร้างและการทำงานของระบบย่อยอาหาร ระบบหมุนเวียนเลือด ระบบหายใจ                  ระบบขับถ่าย ระบบสืบพันธุ์ของมนุษย์และสัตว์ รวมทั้งระบบประสาทของมนุษย์

ว 8.1 ม.2/4     รวบรวมข้อมูล จัดกระทำข้อมูลเชิงปริมาณและคุณภาพ

ว 8.1 ม.2/9     จัดแสดงผลงาน เขียนรายงาน และ/หรืออธิบายเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนการ และผลของ                   โครงงานหรือชิ้นงานให้ผู้อื่นเข้าใจ

2.จุดประสงค์การเรียนรู้

          1. อธิบายหลักการทำงานของอวัยวะในระบบย่อยอาหารของคนและสัตว์ได้ (K)

          2. วาดแผนภาพ ระบบย่อยอาหารของคนได้ (P)

          3. ให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรม (A)    

3.สาระการเรียนรู้

          ระบบย่อยอาหาร คือ ระบบที่เกี่ยวข้องกับการย่อยอาหาร ได้แก่ ทางเดินอาหารตั้งแต่ปากตลอดไปจนถึงทวารหนัก

          การย่อยอาหาร คือ กระบวนการสลายอาหารที่มีโมเลกุลใหญ่ให้มีโมเลกุลเล็กลง มี 2 วิธี คือ

                   1. การย่อยอาหารเชิงกล คือการบดเคี้ยวอาหารโดยฟัน เป็นการเปลี่ยนแปลงขนาดของโมเลกุลทำให้สารอาหารมีขนาดเล็กลง

                   2. การย่อยเชิงเคมี คือการเปลี่ยนแปลงขนาดโมเลกุลของสารอาหาร โดยใช้เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องทำให้โมเลกุลของสารอาหารเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีได้โมเลกุลที่มีขนาดเล็กลง

          ลักษณะของระบบทางเดินอาหารของสัตว์

                   1. การย่อยอาหารของสัตว์ที่ไม่มีทางเดินอาหาร สัตว์กลุ่มนี้มีโครงสร้างซึ่งทำหน้าที่กินอาหารและแปรสภาพอาหาร แต่จะไม่มีระบบทางเดินอาหารที่ชัดเจน จะมีเพียงเซลล์ที่ทำหน้าที่ดักจับอาหารแล้วสร้างเป็นถุงอาหาร และย่อยสลายด้วยเอนไซม์ เช่น ฟองน้ำ

                   2. การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ สัตว์กลุ่มนี้มีทางเดินอาหารที่มีทางเปิดทางเดียว คือ มีปากแต่ไม่มีทวารหนัก ซึ่งปากทำหน้าที่เป็นทางเข้าของอาหารและทางออกของกากอาหาร ระบบทางเดินอาหารยังไม่พัฒนามากนัก เช่น ไฮดรา

                   3. การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ สัตว์กลุ่มนี้มีการพัฒนาของระบบย่อยอาหารและทางเดินอาหารที่สมบูรณ์ ประกอบด้วยอวัยวะในทางเดินอาหารซึ่งทำหน้าที่แตกต่างกัน ได้แก่ ปาก คอหอย หลอดอาหาร ถุงพักอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้ และทวารหนัก

4.ขั้นจัดกิจกรรมการเรียนรู้

ขั้นที่ 1 สร้างความสนใจ (Engagement)

          1. นักเรียนดูรูปภาพฟองน้ำและไฮดรา และร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับรูปภาพดังกล่าวตามความรู้และประสบการณ์ของนักเรียนเอง โดยครูตั้งคำถามกระตุ้นความสนใจ ดังนี้

          - ระบบย่อยอาหารของฟองน้ำและไฮดราเหมือนกันหรือไม่ (แนวคำตอบ เหมือนกัน)

          - ระบบย่อยอาหารของฟองน้ำและไฮดราเหมือนกันหรือแตกต่างจากสัตว์ทั่วไปอย่างไร (แนวคำตอบ แตกต่างกัน เพราะฟองน้ำไม่มีระบบทางเดินอาหาร  แต่จะมีเซลล์พิเศษทำหน้าที่จับอาหารเข้าสู่เซลล์แล้วทำการย่อยภายในเซลล์สัตว์บางชนิดมีระบบทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์  เนื่องจากมีช่องเปิดทางเดียว เช่น ไฮดรา พลานาเรีย ซึงแต่กต่างจากคนและสัตว์ที่มีอวัยวะ และรบอวัยวะที่ใช้ย่อยอากหารอย่างชัดเจน)

ขั้นที่ 2 สำรวจและค้นหา (Exploration)

          1. นักเรียนศึกษา เรื่อง ระบบย่อยอาหารของสัตว์ จากหนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 (อจท.)

          2. จากนั้นให้นักเรียนทำกิจกรรม โดยให้นักเรียน วาดภาพระบบการย่อยอาหารของคน ลงใน สมุดพร้อมทั้งอธิบายถึงวิธีการย่อยอาหารอย่างละเอียด

ขั้นที่ 3 อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)

          1. นักเรียนสุ่มตัวแทนออกมานำเสนอภาพ ระบบการย่อยอาหารหน้าชั้นเรียน แล้วให้เพื่อนคนอื่นๆร่วมกันแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมในส่วนที่แตกต่าง

          2. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปราย โดยครูใช้แนวคำถามดังนี้

                   - การย่อยอาหารคืออะไร (แนวคำตอบ การย่อยอาหารคือการทำให้ อนุภาคของอาหารมีขนาดเล็กลง และสามารถดูดซึมไปใช้ได้ง่ายขึ้น)

                   - ในระบบการย่อยอาหารมีการย่อย กี่แบบ (แนวคำตอบ 2 แบบ การย่อยเชิงกล และการย่อยเชิงเคมี)

          3. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปผลจากการทำกิจกรรม (แนวทางในการสรุป การย่อยอาหารคือการทำให้ อนุภาคของอาหารมีขนาดเล็กลงจนสามารถดูดซึมไปใช้ได้ง่ายขึ้น ซึ่งการย่อยอาหารนั้นมีด้วยกัน 2 แบบ คือ การย่อยเชิงกล และการย่อยเชิงเคมี

ขั้นที่ 4 ขยายความรู้ (Elaboration)

          1. ครูยกตัวอย่างสัตว์หลากหลายชนิด แล้วให้นักเรียนช่วยกันตอบว่าสัตว์แต่ละชนิดนั้นมีทางเดินอาหารแบบใด ตัวอย่างเช่น

                   - สัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ เช่น แมงกะพรุน ดอกไม้ทะเล ปะการัง พลานาเรีย พยาธิ เป็นต้น

                   - สัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ เช่น ไส้เดือน หอย ดาวทะเล หมึก กบ ไก่ แมงมุม สุนัข เป็นต้นขั้นที่ 5 ประเมิน (Evaluation)

          1. นักเรียนแต่ละคนพิจารณาว่าจากหัวข้อที่เรียนและปฏิบัติกิจกรรมมา มีจุดใดบ้างที่ยังไม่เข้าใจหรือยังมีข้อสงสัย ถ้ามี ครูช่วยอธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนเข้าใจ

          2. นักเรียนและครูร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้รับจากการปฏิบัติกิจกรรม และการนำความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์

สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้

          1. ใบกิจกรรม เรื่อง ระบบย่อยอาหารของสัตว์

          2. บัตรภาพระบบทางเดินอาหารของสัตว์ต่าง ๆ

          3. รูปภาพฟองน้ำและไฮดรา

          4. รูปภาพระบบทางเดินอาหาร

          5. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 สำนักพิมพ์ อักษรเจริญทัศน์

           

การวัดและประเมินผล

การวัดประเมินผล	วิธีการวัด	เครื่องมือวัด	เกณฑ์การผ่าน
1. อธิบายหลักการทำงานของอวัยวะในระบบย่อยอาหารของสัตว์ได้ (K)	- ตรวจใบกิจกรรม	- แบบประเมินการตรวจใบกิจกรรม	ผ่านเกณฑ์ระดับพอใช้ขึ้นไป
2. เลือกบัตรภาพสัตว์มาติดลงในใบกิจกรรมได้ (P)	- ตรวจใบกิจกรรม	- แบบประเมินการตรวจใบกิจกรรม	ผ่านเกณฑ์ระดับพอใช้ขึ้นไป
3. ให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรม (A)	- สังเกตพฤติกรรมรายบุคคล	- แบบประเมินการสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล	ผ่านเกณฑ์ระดับพอใช้ขึ้นไป

                              

แบบประเมินการตรวจใบกิจกรรม

ประเด็นการประเมิน	ระดับคะแนน
	5 (ดีมาก)	4 (ดี)	3 (ปานกลาง)	2 (พอใช้)	1 (ควรปรับปรุง)
ความถูกต้องของเนื้อหา	ตอบคำถามถูกต้องทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องสองในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องครึ่งหนึ่งของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องหนึ่งในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามไม่ถูกต้องทั้งหมด
การคิดวิเคราะห์	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้ดี	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้เล็กน้อย	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - แต่สรุปความคิดรวบยอดไม่ได้	- มีการจับประเด็น - ไม่มีการขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดไม่ได้	- ไม่มีการจับประเด็น - ไม่มีการขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้ดี
การใช้ภาษา	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - คลอบคลุมเนื้อหาบางส่วน	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - แต่ไม่คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาถูกต้องบางส่วน - เข้าใจง่าย - ไม่คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาไม่ถูกต้อง - เข้าใจยาก - ไม่คลอบคลุมเนื้อหา
ความครบถ้วนของเนื้อหา	ตอบคำถามครบถ้วนสมบูรณ์ทั้งหมด	ตอบคำถามครบถ้วนสองในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามครบถ้วนครึ่งหนึ่งของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามครบถ้วนหนึ่งในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามไม่ครบถ้วน

เกณฑ์การประเมินในการตรวจใบกิจกรรม มีดังนี้

คะแนน           17 – 20                   ระดับดีมาก

คะแนน           13 – 16                   ระดับดี

คะแนน           9   – 12         ระดับปานกลาง

คะแนน           5   – 8          ระดับพอใช้

คะแนน           0   – 4          ระดับควรปรับปรุง

แบบประเมินการสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล

ประเด็นการประเมิน	ระดับคะแนน
	5 (ดีมาก)	4 (ดี)	3 (ปานกลาง)	2 (พอใช้)	1 (ควรปรับปรุง)
ความตั้งใจในการเรียน	สนใจในการเรียน ไม่คุยหรือเล่นกันในขณะเรียน	สนใจในการเรียน คุยกันเล็กน้อยในขณะเรียน	สนใจในการเรียน เล่นกันในขณะเรียนเป็นบางครั้ง	สนใจในการเรียน คุยกันและเล่นกันในขณะเรียนเป็นบางครั้ง	ไม่สนใจในการเรียน คุยและเล่นกันในขณะเรียน
ความสนใจและการซักถาม	มีการถามในหัวข้อที่ตนไม่เข้าใจทุกเรื่อง และกล้าแสดงออก	มีการถามในหัวข้อที่ตนไม่เข้าใจเป็นส่วนมาก และกล้าแสดงออก	มีการถามในหัวข้อที่ตนไม่เข้าใจเป็นบางครั้ง และค่อยกล้าแสดงออก	มีการถามในหัวข้อที่ตนไม่เข้าใจเป็นบางครั้ง และไม่ค่อยกล้าแสดงออก	ไม่ถามในหัวข้อที่ตนไม่เข้าใจ และไม่กล้าแสดงออก
การตอบคำถาม	ตอบคำถามถูกต้องทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องสองในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องครึ่งหนึ่งของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามถูกต้องหนึ่งในสามของคำถามทั้งหมด	ตอบคำถามไม่ถูกต้องทั้งหมด
ทำงานทันตามกำหนดเวลา	ทำงานส่งตามเวลาที่กำหนดและถูกต้องชัดเจน	ทำงานส่งตามเวลาที่กำหนดและส่วนใหญ่ถูกต้อง	ทำงานส่งตามเวลาที่กำหนดและไม่ค่อยถูกต้องชัดเจน	ส่งงานช้าและไม่ค่อยถูกต้องชัดเจน	ส่งงานช้าและไม่ถูกต้อง

เกณฑ์การประเมินในการสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล มีดังนี้

คะแนน           17 – 20                   ระดับดีมาก

คะแนน           13 – 16                   ระดับดี

คะแนน           9   – 12         ระดับปานกลาง

คะแนน           5   – 8          ระดับพอใช้

คะแนน           0   – 4          ระดับควรปรับปรุง

แบบประเมินการตรวจผลงาน

ประเด็นการประเมิน	ระดับคะแนน
	5 (ดีมาก)	4 (ดี)	3 (ปานกลาง)	2 (พอใช้)	1 (ควรปรับปรุง)
คุณภาพของผลงาน	- ผลงานเป็นไปตามที่กำหนดทุกประการ - มีความสมบูรณ์  ถูกต้อง - สามารถสื่อความหมายได้อย่างครอบคลุม	- ผลงานเป็นไปตามที่กำหนดบางส่วน  - มีเพียงบางส่วน ที่ผิดพลาด  หรือขาดหาย - สื่อความหมายได้อย่างครอบคลุม	- ผลงานเป็นไปตามที่กำหนด - มีเพียงบางส่วน ที่ผิดพลาด  หรือขาดหาย - สื่อความหมายได้แต่ไม่ครอบคลุม	- ผลงานไม่เป็นไปตามที่กำหนด - มีหลายส่วนที่ผิดพลาดขาดหาย  - สื่อความหมายได้เพียงบางส่วนเท่านั้น	- ผลงานไม่เป็นไปตามเป้าหมาย  - เกือบทุกส่วนผิดพลาดขาดหาย  - ไม่สามารถสื่อความหมายได้
การคิดวิเคราะห์	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้ดี	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้เล็กน้อย	- มีการจับประเด็น - ขยายความ - แต่สรุปความคิดรวบยอดไม่ได้	- มีการจับประเด็น - ไม่มีการขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดไม่ได้	- ไม่มีการจับประเด็น - ไม่มีการขยายความ - สรุปความคิดรวบยอดได้ดี
การใช้ภาษา	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - คลอบคลุมเนื้อหาบางส่วน	- ใช้ภาษาถูกต้อง - เข้าใจง่าย - แต่ไม่คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาถูกต้องบางส่วน - เข้าใจง่าย - ไม่คลอบคลุมเนื้อหา	- ใช้ภาษาไม่ถูกต้อง - เข้าใจยาก - ไม่คลอบคลุมเนื้อหา

เกณฑ์การประเมินในการตรวจผลงาน มีดังนี้

คะแนน           13 – 15                   ระดับดีมาก

คะแนน           10 – 12                   ระดับดี

คะแนน           7   – 9          ระดับปานกลาง

คะแนน           4   – 6          ระดับพอใช้

          คะแนน           0   – 3          ระดับควรปรับปรุง

ใบกิจกรรม

เรื่อง ระบบย่อยอาหารของสัตว์

ชื่อ-สกุล …………………………………….. ชั้น …………… เลขที่ ……….. วันที่……………………..

คำชี้แจง ให้นักเรียนติดภาพสัตว์ แล้วเขียนอธิบายระบบย่อยอาหารของสัตว์ชนิดนั้น

(ติดภาพ)

                                                                                          การย่อยอาหารของสัตว์ที่ไม่มีทางเดินอาหาร

                                                                                                     สัตว์ชนิดนี้ คือ

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

(ติดภาพ)

                                                                                          การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์

                                                                           

                                                                            สัตว์ชนิดนี้ คือ                                                  

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

(ติดภาพ)

                                                                                          การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์

                                                                            สัตว์ชนิดนี้ คือ

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

                                                            ……………………………………………………….

                             

บัตรภาพ